Τι είναι το future faking και γιατί αποτελεί μέρος της συναισθηματικής χειραγώγησης;

Το future faking είναι μια έκφραση της αργκό που εξηγεί τη διαδικασία κατά την οποία κάποιος άνθρωπος - που βρίσκεται σε συναισθηματική σχέση κυρίως - υπόσχεται ζωή και αγαθά τοποθετημένα σε ένα απροσδιόριστο μέλλον, με τρόπο που σύντομα γίνεται αντιληπτό από το έτερο μέλος του δεσμού ότι δεν τα εννοεί και ούτε πρόκειται να τα πραγματοποιήσει ποτέ.

 

Πρόκειται για έναν τακτικισμό χειραγώγησης που χρησιμοποιείται κατά κόρον από ανθρώπους που αγγίζουν χαρακτηριστικά ναρκισσιστή.  Στα αγγλικά, υπάρχει και το ρήμα future faked, που περιγράφει τους κατά συρροή εξαπατημένους από τέτοιες υποσχέσεις, αυτούς που έχουν υποστεί την κοροϊδία τοποθέτησης της ζωής στο απώτερο μέλλον από ανθρώπους που αδυνατούν να δεσμευτούν στο εδώ-και-τώρα ή να επενδύσουν στη σχέση με τρόπο άμεσα ορατό και ουσιώδη. 

Οι future fakers μπορεί να βασανίζονται από πολλαπλές εσωτερικές αδυναμίες, για παράδειγμα να δυσκολεύονται να διαχειριστούν μια κρίση ή να επιθυμούν να αποφύγουν μία σύγκρουση: έτσι καταφεύγουν στη γνωστή από την ελληνική ταινία Ο Ατσίδας μέθοδο του «στρίβειν δια του αρραβώνος», της υπόσχεσης δηλαδή ότι θα πραγματοποιήσουν κάτι μελλοντικά, το οποίο στην πραγματικότητα ουδέποτε σκέπτονται να κάνουν.  Άλλοι λόγοι για τους οποίους κάποιοι άνθρωποι κάνουν future faking είναι επειδή αισθάνονται ότι αυτό είναι που θέλει να ακούσει ο/η σύντροφος τους εκείνη τη στιγμή, πράγμα που τους βγάζει στιγμιαία από τη δύσκολη θέση να συζητήσουν από κοινού τις πραγματικές προοπτικές στη σχέση τους και το τι θέλουν και οι δύο να συμβεί.  Κάποιοι άλλοι, επιθυμούν να προσκομίσουν αγαθά από τις φρούδες υποσχέσεις, να δώσουν την εντύπωση του σοβαρού, καλού συντρόφου ή να καθυστερήσουν τη δέσμευση.  Σε κάθε περίπτωση και παρόλο που αναγνωρίζουμε ότι το future faking φανερώνει σοβαρή αδυναμία του προσώπου που το κάνει, κατανοούμε επίσης ότι πρόκειται για συναισθηματική χειραγώγηση ή/και κακοποίηση σε περίπτωση που συνδυάζεται με άλλα στοιχεία, π.χ. την ηθική παρενόχληση (gaslighting), κατά την οποία όχι απλά φλομώνεις κάποιον στο ψέμα αλλά τον βγάζεις και τρελό σε περίπτωση που σου ζητήσει τον λόγο.

Ωστόσο, το future faking δεν εμπεριέχει έναν μόνο δρώντα αλλά χρειάζονται δύο σε μια σχέση για να παίξουν αυτό το παιχνίδι: για παράδειγμα δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες το ένα μέλος ενός δεσμού κατανοεί τη δυσκολία του να γίνουν όλα αυτά τα πράγματα που περιγράφονται από τον future faker, αλλά υπομένει και περιμένει «μήπως κάτι αλλάξει».  Σε αυτή την κατηγορία δυστυχώς εμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό οι σχέσεις που ξεκινούν από το διαδίκτυο ή κάποια εφαρμογή γνωριμιών κατά την οποία ολόκληρο το προφίλ ενός ανθρώπου μπορεί να είναι κάλπικο και δομημένο στο faking.  Άλλωστε, το future faking συναντάται κατά κόρον στις διαδικασίες dating, σε εκείνες δηλαδή τις συναντήσεις στις οποίες κανένας δεν γνωρίζει τον άλλο τόσο καλά ώστε να μην πέσει θύμα σε ανυπόστατους ισχυρισμούς.

Το future faking επίσης περιλαμβάνει όλες εκείνες τις υποσχέσεις που προέρχονται από κακοποιητές που δεν αναζητούν έγκαιρη, συστηματική βοήθεια, υποσχέσεις ότι «θα αλλάξουν» ενώ δεν έχει αλλάξει απολύτως τίποτα στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τη ζωή τους.  Στην ίδια κατηγορία έχουμε και τους εξαρτημένους από αλκοόλ και ουσίες οι οποίοι περιμένουν το σύμπαν να τακτοποιήσει τη ζωή τους και όχι οι ίδιοι που πρέπει να αναζητήσουν σωτήρια παρέμβαση με την βοήθεια ειδικών.  Στα δύο αυτά παραδείγματα, ο στόχος είναι να κρατηθεί το άλλος μέλος του δεσμού κοντά, να μη φύγει και να μην εγκαταλείψει τον future faker.  Ο στόχος δηλαδή είναι εντελώς διαφορετικός από την ουσία των πραγμάτων που είναι η εξυγίανση της διαπροσωπικής σχέσης.

Το future faking αποτελεί μέθοδο χειραγώγησης επειδή διαφέρει από τα παραδοσιακά ψέματα που μπορεί εύκολα να ξεσκεπάσει κανείς.  Αγγίζει το θύμα στις πιο βαθιές του ανάγκες ενώ χρησιμοποιεί την ευαλωτότητα του θύματος ως υλικό για περαιτέρω παραμύθιασμα.

Υπάρχουν και απλούστερες μορφές future faking, τις οποίες παραθέτω παρακάτω:

Την υπόσχεση για συνάντηση / ραντεβού που όλο αναβάλλεται, με τρόπο που κάποιες σχέσεις μετατρέπονται σε σχέσεις-του-σαββατοκύριακου ή των 2 φορών τον μήνα (έχετε «σχέση» αλλά δεν φτιάχνει ποτέ χρόνο προκειμένου να σε δει, απλά σε βολεύει στο πρόγραμμα του, όταν και όποτε υπάρξει κενό time slot)

Την υπόσχεση για τηλέφωνο που δεν χτυπάει ποτέ (είναι πολύ πιο εύκολο να υποσχεθείς στα γρήγορα «θα σε καλέσω» από το να παραδεχτείς ότι δεν ενδιαφέρεσαι πραγματικά)

Την υπόσχεση από μηνύματα στα κοινωνικά δίκτυα ότι θα «τα πείτε».  Κάθε φορά όμως που γίνεται απόπειρα να κλειστεί ραντεβού, αυτό ακυρώνεται ή μετατοπίζεται σε μελλοντικό χρόνο

Το lovebombing που εμπεριέχει πλάνα για το μέλλον που δεν πρόκειται να υλοποιήσει κανένας (διάβασε επίσης για το ghosting εδώ, τον αντίποδα του future faking που σου στερεί την ευκαιρία να κλείσεις έναν συναισθηματικό κύκλο)

Φυσικά, μπορεί να συναντήσουμε τέτοιες συμπεριφορές και ανάμεσα στις φιλικές ή οικογενειακές μας σχέσεις. 

Κι ακόμα, το future faking συμβαίνει μέσα σε εργασιακούς χώρους, όταν ένας εργοδότης υπόσχεται μελλοντική αναβάθμιση, προαγωγή ή την προοπτική μιας διευθυντικής θέσης (“εγώ θέλω να παραμείνεις στην ομάδα μας γιατί σε προορίζω για CEO”) ενώ όχι απλώς δεν υπάρχει μια τέτοια προοπτική αλλά πολύ περισσότερο κάποιος άλλος, τελευταία στιγμή, μπαίνει σφήνα στη θέση που ο εργοδότης σου είχε υποσχεθεί («έλα τώρα, δεν πειράζει, είσαι ο επόμενος στη σειρά»).  Επιπλέον, το παραμύθιασμα μπορεί να συνεχιστεί στις περιπτώσεις που ένα εργοδότης υποσχεθεί να προσλάβει υπάλληλο για να κάνει τη δουλειά με την οποία εσύ πνίγεσαι και πραγματικά χρειάζεσαι βοήθεια, ενώ μετατοπίζει αυτή την πρόσληψη όλο και μεταγενέστερα στον χρόνο.

Περιττό να σημειώσουμε το πώς η πολιτική δράση είναι σχεδόν ο φυσικός χώρος του future faking.

Το future faking δεν είναι ορατό δια γυμνού οφθαλμού αλλά είναι αλήθεια ότι, στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, επειδή έχουμε διανύσει τεράστιες αποστάσεις κατανόησης διαφόρων κακοποιητικών περιπτώσεων, διαθέτουμε όλοι μας σήμερα μεγαλύτερη εμπειρία του πώς προβλέπεται να εξελιχθεί κάτι και έχουμε το νου μας σε τέτοια σημάδια.  Αυτό δεν μας κάνει βέβαια άτρωτους απέναντι στο επιτηδευμένο, συστηματικό ψέμα.  Χρειάζεται μεγάλη προσοχή και εστίαση στο εδώ-και-τώρα προκειμένου να μπορείς να απολαμβάνεις μια αυθεντική σχέση, που δεν μετατοπίζεται χρονικά σε κάποια άλλη ζωή, ούτε σε βάζει να περιμένεις άσκοπα (προφανώς δεν εννοώ ότι το χτίσιμο ενός συγκεκριμένου, σοβαρού πλάνου ζωής δεν εμπεριέχει την αναμονή – μπορείς όμως να καταλάβεις αν το έτερον ήμισυ κάνει βήματα για την υλοποίηση των κοινών σας στόχων ή βολεύεται στα λόγια).  Επιπλέον, χρειάζεται να μάθεις να μην εντυπωσιάζεσαι από τις περιγραφές μιας ζωής που δεν έχει έρθει μέχρι τώρα και που δεν ξέρουμε καν αν θα ευοδωθεί με τον τρόπο που περιγράφεται, αλλά από τη γοητεία των πραγμάτων που διαχειριζόμαστε αυτή τη στιγμή και που δεν σηκώνουν αναβολή.

Αν βιώνεις future faking στη δουλειά σου, δώσε ένα συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο αλλαγής προς την κατεύθυνση που κάποιος σου έχει υποσχεθεί και μετά, σε περίπτωση που δεν βλέπεις βήματα μπροστά, αποχώρησε από την εξίσωση που σε κρατάει εγκλωβισμένη στην εκμετάλλευση του άλλου.