"Όπως έστρωσες, θα κοιμηθείς" ή αλλιώς FAFO parenting

Ο όρος FAFO parenting προέρχεται από το ακρωνύμιο “F** Around, Find Out”* και περιγράφει μια γονεϊκή στάση που βασίζεται στην ιδέα ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όχι από διαρκείς νουθεσίες ή υπερπροστασία, αλλά από τις φυσικές συνέπειες των επιλογών τους. Πρόκειται για μια προσέγγιση που συχνά παρουσιάζεται ως αντίδραση στην υπερβολικά «μαλακή» γονεϊκότητα και στη συνεχή προσπάθεια των ενηλίκων να προλάβουν κάθε δυσφορία. Ο λαός μας το λέει απλά "όπως έστρωσες θα κοιμηθείς" ή "ό,τι σπείρεις, θα θερίσεις", προς γνώση και συμμόρφωση.

Στην πράξη, το FAFO parenting σημαίνει ότι ο γονιός δεν παρεμβαίνει συνεχώς, δεν «σώζει» το παιδί από κάθε πιθανό λάθος και δεν αφαιρεί το δικαίωμα της εμπειρίας. Αν ένα παιδί επιλέξει να μη φορέσει μπουφάν, να μην οργανώσει σωστά τον χρόνο του ή να αγνοήσει μια συμβουλή, ο γονιός επιτρέπει –στον βαθμό που είναι ασφαλές– να βιώσει το αποτέλεσμα αυτής της επιλογής. Όχι ως τιμωρία, αλλά ως βιωματικό μάθημα (στην κυριολεξία).

Η βασική φιλοσοφία του FAFO parenting είναι ότι η δυσφορία δεν είναι εχθρός της ανάπτυξης. Η ματαίωση, η απογοήτευση και το «έκανα λάθος» αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για τη συναισθηματική ωρίμανση. Μέσα από αυτά, το παιδί μαθαίνει να προβλέπει, να αναλαμβάνει ευθύνη και να αντέχει τις συνέπειες της πραγματικότητας και όχι μιας προστατευμένης φούσκας. Το FAFO parenting δεν είναι απλά ένα μάθημα για τα παιδιά αλλά και για τις γονεικές αντοχές που επιτρέπουν, κλείνουν τα μάτια στην ευθύνη, υπερπροστατεύουν ή λειτουργούν αποφευκτικά, με αποτέλεσμα το παιδί να μη μαθαίνει ποτέ από την εμπειρία ή να συναντά ένα "μάθημα ζωής" σε μια ηλικία κατά την οποία θα του είναι απείρως δυσκολότερο να προσαρμοστεί ενώ βιώνει μεγαλύτερες συνέπειες από τα λάθη του.

Ωστόσο, το FAFO parenting συχνά παρεξηγείται. Αυτός ο ντρόπος λειτουργίας δεν σημαίνει αδιαφορία, απόσυρση ή σκληρότητα. Ένας γονιός που εφαρμόζει υγιώς αυτή τη στάση παραμένει συναισθηματικά παρών, διαθέσιμος για στήριξη και συζήτηση. Η διαφορά είναι ότι δεν παρεμβαίνει ο ίδιος για να εξαφανίσει κάθε δυσκολία, για να διευκολύνει ή να παρακάμψει διεργασίες ή στάδια. Πολύ σημαντικό επίσης είναι το γεγονόες ότι ο γονιός δεν χρησιμοποιεί τη φράση «στα έλεγα», ούτε χρησιμοποιεί τη συνέπεια ως εργαλείο ντροπής και τιμωρίας.

Το κρίσιμο σημείο σε αυτόν τον τρόπο διαπαιδαγώγησης είναι οι λέξεις-κλειδιά: ηλικία και ασφάλεια. Το FAFO parenting δεν εφαρμόζεται όταν διακυβεύεται η σωματική ή ψυχική ακεραιότητα του παιδιού, ούτε όταν το παιδί δεν έχει ακόμη την αναπτυξιακή ικανότητα να κατανοήσει τη σχέση πράξης–αποτελέσματος. Σε αυτά, η ευθύνη παραμένει ξεκάθαρα στον ενήλικα.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, αυτή η στάση συνδέεται με την καλλιέργεια εσωτερικού ελέγχου. Το παιδί δεν μαθαίνει να φοβάται τον γονιό, αλλά να κατανοεί τον κόσμο. Μαθαίνει ότι οι επιλογές του έχουν βάρος και ότι μπορεί να αντέξει τα λάθη του χωρίς να καταρρεύσει ή να εγκαταλειφθεί. Ίσως λοιπόν τελικά το FAFO parenting να μην είναι σκληρό, αλλά ρεαλιστικό και, για πολλά παιδιά, μπορεί να γίνει ένα από τα πιο βαθιά δώρα αυτονομίας.