Η χαμένη αξία του να περιμένεις και η φετινή #25DaysToChristmas* αντίστροφη μέτρηση

Ζούμε σε μια εποχή όπου το «τώρα» έχει γίνει κανόνας. Από τα γρήγορα μηνύματα και τις άμεσες απαντήσεις, μέχρι τις υπηρεσίες που καλύπτουν τις ανάγκες μας σε δευτερόλεπτα — η"instant gratification" είναι εδώ, με την υπομονή να θεωρείται σχεδόν υπερβολή.

Η κουλτούρα της instant gratification, της άμεσης ικανοποίησης, μας έχει μάθει να επιδιώκουμε το αποτέλεσμα χωρίς να αντέχουμε τη διαδικασία. Τα κοινωνικά δίκτυα, το γρήγορο προσπέρασμα στα βίντεο του τικ τοκ, το online shopping, σχεδόν όλες μας οι καθημερινές ενέργειες πια εθίζουν τον εγκέφαλο να λαμβάνει συνεχώς μικρές “δόσεις ντοπαμίνης” κάθε φορά που ικανοποιεί μια επιθυμία άμεσα. Έρευνες στη νευροεπιστήμη δείχνουν ότι το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου (mesolimbic dopamine pathway) ενεργοποιείται πιο έντονα όταν υπάρχει προσδοκία ανταμοιβής παρά όταν την λαμβάνουμε τελικά — κάτι που σημαίνει πως η αναμονή είναι βιολογικά μέρος της απόλαυσης, όχι εμπόδιο της. Όμως η αλήθεια είναι ότι έχουμε χάσει κάτι πολύ σημαντικό: τη δύναμη της προσμονής και την καλλιέργεια της υπομονής.

Η ψυχολογία της αναμονής

Η αναμονή δεν είναι απλώς χρόνος που περνάει, είναι ενεργή διαδικασία. H εκμάθηση αυτοελέγχου και η ικανότητα να καθυστερείται η ικανοποίηση (delay of gratification) αναπτύσσονται ήδη από τη βρεφική ηλικία. Σήμερα, ωστόσο, τα παιδιά γεννιούνται και μεγαλώνουν στην εποχή των δικτύων και της τεχνητής νοημοσύνης που δίνει "λύσεις" στα προβλήματα μας, με το πάτημα ενός κουμπιού. Έτσι η υπομονή έχει χάσει χώρο με την άμεση ανταπόκριση, τη γρήγορη ανταμοιβή, και τη “μη-αναμονή” να κυριαρχούν.

Ποιοί άλλοι λόγοι μας μετατρέπουν σε ανυπόμονα όντα;

1. Η τεχνολογία και η αμεσότητα. Η ψηφιακή εποχή προωθεί την άμεση ικανοποίηση: email, μηνύματα, streaming, όλα διαθέσιμα αμέσως. Καθώς η ανταμοιβή έρχεται πιο γρήγορα, εκπαιδευόμαστε στο να μη περιμένουμε.

2. Μείωση της συνειδητής αναμονής. Η ενστικτώδης απαίτηση για άμεση ανταπόδοση (αφού έχουμε εκπαιδευτεί σε αυτό), υπονομεύει τη δύναμη της αναμονής.

3. Ο φόβος της αβεβαιότητας. Το να περιμένεις σημαίνει για κάποιους ότι δεν έχουν τον πλήρη έλεγχο. Κι αυτό είναι δυσάρεστο. Η έλλειψη αναμονής είναι συχνά μια απόδραση από την αβεβαιότητα — προτιμάμε να τελειώνει το “μεταξύ”, ο ενδιάμεσος χρόνος δηλαδή, παρά να το κατοικούμε.

Γιατί αξίζει να επαναδιεκδικήσουμε την προσμονή;

Η αναμονή μπορεί να γίνει τόπος ανάπτυξης. Όταν επιλέγουμε να περιμένουμε, μαθαίνουμε:

• να αναπτυσσόμαστε μέσα στη στιγμή, αντί να την παρακάμπτουμε

• να βλέπουμε τη διαδρομή και όχι όνο το αποτέλεσμα

• να εγκαθιδρύουμε την ελπίδα ως παράμετρο της ζωής, όχι ως σύμβολο «τέλους».

Η αναμονή εντυπώνει στο σώμα μας την ικανότητα για αντοχή, εσωτερική ελευθερία και ενότητα με το παρόν. Και ίσως — κυρίως μέσα σ’ αυτόν τον Δεκέμβριο — η προσμονή να είναι ακριβώς η μαγεία που περιφρονήσαμε.

Πρακτική άσκηση

Σήμερα, αφιέρωσε 5 λεπτά για να αναλογιστείς:

«Τι σημαίνει για μένα να περιμένω;»

Και μετά γράψε:

«Τι θα γινόταν αν επέτρεπα στον εαυτό μου να περιμένει χωρίς να απαιτεί;».

Άφησε αυτή τη σκέψη να σε συνοδεύσει, σαν το αργό φως που επιστρέφει μετά τη νύχτα...

*Όπως κάθε χρόνο, η The Healing Tree community for Mental Health έχει φτιάξει μια προ-Χριστουγεννιάτικη πρόκληση 25 βημάτων, για να σχεδιάσεις τη ζωή που ονειρεύεσαι: το #25DaysToChristmas είναι και πάλι εδώ, για να σε βοηθήσει να οικοδομήσεις για τον εαυτό σου ένα σκαλοπάτι τη φορά. Καθημερινά άρθρα, συμβουλές και προτάσεις λίγο πριν τη μαγική εποχή των αλλαγών που επιθυμείς για σένα!

Συντονίσου στην κοινότητα και απόλαυσε μια παρέα οργανωμένη γύρω από θέματα ψυχικής υγείας.

Από που μπορείς να παρακολουθείς την αντίστροφη μέτρηση για τα Χριστούγεννα; Μα φυσικά από τις πλατφόρμες επικοινωνίας της κοινότητας, τον ιστότοπο, το Facebook και το Instagram